|
|
Mustafa Kemal ATATÜRK |
|
Mustafa Kemal Atatürk
kimdir?
Mustafa Kemal Atatürk / Türkiye Cumhuriyeti kurucusu
ve 1. Cumhurbaşkanı (d. 1881, Selanik - ö. 1938,
İstanbul)
İlköğrenimine, Annesi Zübeyde Hanım'ın isteği
üzerine Hafız Mehmet Efendi mahalle mektebinde
başladı. Bir süre devam ettiği bu okuldan babasının
isteğiyle ayrıldı ve öğrenimini o günün çağdaş
eğitim anlayışını benimseyen Şemsi Efendi
Mektebi'nde tamamladı.
Mustafa Kemal, askeri dehasını ve liderlik
yeteneğini geliştireceği askerî eğitimine, 1893
yılında Selânik Askerî Rüştiyesi'nde başladı.
1896-1899 yıllarında Manastır Askerî Lisesi'ni, 1902
yılında teğmen rütbesiyle Kara Harp Okulu'nu, 1905
yılında ise yüzbaşı rütbesiyle Harp Akademisi'ni
bitirdi.
1905-1907 yılları arasında Şam'daki, 5. Ordu'da
görev yapan Mustafa Kemal, 1907'de, bugün kıdemli
yüzbaşı olarak adlandırılan kolağası rütbesini aldı.
13 Nisan 1909'da, tarihimizde 31 Mart olayı olarak
bilinen ayaklanmanın bastırılmasında etkin rol
oynayan Hareket Ordusu'nda, Kurmay Başkanı olarak
görev yapan Mustafa Kemal, 1910 yılında Picardie
Manevraları'nda Türk Ordusu'nu temsil eden kurulda
yer aldı.
1911 yılında, İstanbul'da Genelkurmay
Başkanlığı'ndaki görevinin ardından, İtalyanların
Trablusgarp'a saldırısıyla başlayan savaşta, Tobruk
ve Derne bölgelerinde gönüllü yerel güçlerin başında
bulundu. Aynı yılın 27 Mart'ında binbaşı oldu, 1912
yılının 6 Mart'ında ise Derne Komutanlığı'na
getirildi.
1912'de Balkan Savaşı'nın başlamasıyla, İstanbul'a
geri dönerek, Gelibolu ve Bolayır'daki birliklerle
savaşa katılan Mustafa Kemal, Dimetoka ve Edirne'nin
geri alınmasında önemli rol oynadı. 1913 yılında
atandığı Sofya Ataşemiliterliği görevini sürdürürken
yarbaylığa yükseltildi.
1914 yılının Ekim ayında, Osmanlı İmparatorluğu'nun
İttifak Devletleri'nin yanında I. Dünya Savaşı'na
katılmasıyla, 19. Tümeni kurmak üzere Tekirdağ'da
görevlendirildi. İtilaf Devletleri'nin tüm gücüyle
yüklendiği Çanakkale'de eşsiz bir direnişin
önderliğini yapan, çarpışmanın yazgısını değiştiren
ve "Çanakkale geçilmez" dedirten yine Mustafa
Kemal'di.
25 Nisan 1915'te, Arıburnu'na çıkan düşman
kuvvetlerinin yenilgiye uğratılmasının ardından, 1
Haziran 1915'te albaylığa yükselen Mustafa Kemal,
Anafartalar Grubu Komutanı olarak 9-10 Ağustos'ta
Anafartalar, 17 Ağustos'ta Kireçtepe, 21 Ağustos'ta
II. Anafartalar Zaferleriyle başarılarına yenilerini
ekledi.
27 Ocak 1916'da karargâhı Edirne'de bulunan 16.
Kolordu'nun Komutanlığına atanan Mustafa Kemal, kısa
bir süre sonra, 16. Kolordu'nun, Doğu Cephesi'nin
güçlendirilmesi amacıyla Diyarbakır'a kaydırılması
kararlaştırılınca, Kolordu Komutanı olarak
Diyarbakır'a gönderildi ve rütbesi tümgeneralliğe
yükseltildi. Rus güçleriyle savaşarak Muş ve
Bitlis'in geri alınmasını sağladı.
Mustafa Kemal, 2. Ordu Komutanlığı'na, sonra da
Halep'te Alman Generali Falkenheim komutasındaki
Yıldırım Orduları Grubu'nda, 7. Ordu'nun
Komutanlığı'na atandı. 15 Aralık 1917'de Veliaht
Vahdettin ile birlikte Almanya'ya yapılan resmî
ziyarete katılan Mustafa Kemal, 15 Ağustos 1918'de
yeniden 7. Ordu Komutanı olarak Halep'e döndü.
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasından bir
gün sonra, Mustafa Kemal'in, 31 Ekim 1918'de
getirildiği Yıldırım Orduları Komutanlığı görevi, bu
Ordu'nun 13 Kasım 1918'de kaldırılması üzerine sona
erdi. O'nun artık görev yeri Harbiye Nezareti idi.
Mondros Ateşkesi, yurt topraklarının İtilaf
Devletleri'nce paylaşılmasını ve işgal edilmesini
öngören, Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküş sürecini
hızlandıran, koşulları ağır bir antlaşma olarak
tarihteki yerini aldı.
İleri>>
|
| |
